Sık Sorulan Sorular

“Patent pending” İngilizce bir ifade olup, üzerinde yazılı olduğu ürüne ilişkin bir buluş için patent başvurusu yapıldığı ve fakat başvurunun henüz sonuçlanmadığı, bir başka deyişle henüz belge alınmadığını anlatır. Bu bilginin doğruluğu ancak, söz konusu patent başvurusu yayımlandıktan sonra öğrenilebilir. Patent başvurusunun akıbeti, başvurunun yapıldığı resmi patent ofisinden ya da bu tür bilgilerin toplandığı özel veri tabanlarından takip edilebilir.

Bu bilgiyi edinmek için, söz konusu patentin rüçhan hakkı talep edilerek ilgili ülkenin resmi patent ofisinde bir başvuru yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır. Bu araştırma, ya ilgili ülkelerin patent vekilleri aracılığıyla ya da bu tür bilgilerin toplandığı veri tabanlarına İnternet üzerinden ulaşılarak gerçekleştirilebilir.

Patentten doğan hak, 3. kişilerin patente konu olan buluşun izinsiz kullanımını önlemeyi de içermektedir. Bu hak kapsamında, izinsiz kullanımın durdurulması, üretimde kullanılan araçların toplatılması, işyerinin kapatılması, geriye dönük tazminat, hapis cezası gibi çeşitli yaptırımlar 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de tanımlanmıştır.

Bu sorunun patent alımı ve üretime ilişkin iki farklı yanıtı vardır. İlk olarak, Türkiye’de bir buluşun patent ile korunabilmesi için en önemli şartlardan biri söz konusu ürünün yeni olması, yani dünya üzerinde daha önce hiçbir şekilde (yazılı, sözlü, kullanım, vb.) açıklanmamış olması gerekmektedir. Amerika’da pazarda satılıyor olması, ürünün kamuya açıklanmış olduğu anlamına geldiğinden, ürünün yeniliği ortadan kalkmakta, ürünün patent ile korunması da mümkün olmamaktadır. İkinci olarak, eğer bir ürün için Türkiye’de patent alınmamış ise, o ürün Türkiye’de herkes tarafından rahatlıkla üretilip satılabilmektedir. Dolayısıyla, söz konusu ürün Türkiye’de yaşayan herkes tarafından serbestçe üretilip satılabilecektir, hiç kimse bu ürün üzerinde tekel hakkı sağlayamayacaktır.

Uluslar arası patent başvurusu, tek bir başvuru ile dünya üzerinde bu sözleşmeye üye olan 140’dan fazla ülkede başvuru yapılmasını sağlayan bir sistemdir. Bu başvurunun sonucunda, bir patent belgesi verilmemektedir. Ancak başvuru sahiplerine tek tek ülkelere geçiş işlemleri için belirli bir süre (20 ya da 30 ay) tanınarak, buluşu hangi ülkelerde koruyacağına karar vermek, dünya çapında buluşun tanıtım ve pazarlamasını gerçekleştirmek için oldukça değerli bir zaman kazandırılmaktadır.

Avrupa patentinde ise, tek bir başvuru ile Avrupa’da yer alan 25’ten fazla ülkede koruma elde edilmektedir. PCT’den farklı olarak, Avrupa patentinde, sürecin sonunda belge verilebilmektedir. Böylece, tüm işlemler tek elden yürütülerek, verimlilik ve maliyet konusunda önemli bir kazanç sağlanmaktadır.

Her iki belgede buluşları korumak için verilirler. Ancak aralarındaki en önemli farklar şöyle sıralanabilir:
- Yöntemler ve kimyasallar Faydalı Model Belgesi ile korunamamaktadır.
- Bir buluşun patent ile korunabilmesi için üç temel şart bulunmaktadır: Yenilik, Buluş basamağı, ve Sanayie uygulanabilirlik. Faydalı Model ile korunacak buluşlarda, bu üç şarttan buluş basamağı aranmamaktadır.
- Patent belgesi (incelemeli ise) 20 yıl, Faydalı Model belgesi ise 10 yıl koruma sağlamaktadır.
- Tecavüz durumunda, patent belgesine dayanılarak Hukuk ve Ceza davaları açılabilmektedir; ancak Faydalı Model belgesine dayanılarak yalnızca hukuk davası açılabilmektedir.

Patent, incelemeli ise 20 yıl, incelemesiz ise 7 yıl koruma sağlamaktadır.

Rüçhan, Paris sözleşmesi ile tanımlanmış, aynı buluş için farklı ülkelerde ilk başvuru tarihinden geçerli başvurular yapmayı sağlayan bir haktır. Bu hak sayesinde, başvuru sahibi, buluşunu diğer ülkelerde de koruma altına almak için 12 aylık bir zaman kazanmaktadır. Bu süre, başvuru sahibinin zaman geçirmeden bir ülkede başvuru yapması ve buluşunu bir an önce korumaya başlamasının ardından, hangi ülkelere başvuru yapacağına ya da başvuru yapıp yapmayacağına karar vermesi açısından önemlidir.

Lisans bedelinin belirlenmesi için yasada tanımlı bir bedel ya da yöntem bulunmamaktadır. Söz konusu değerler, tamamen buluşun niteliğine, pazarda buluşa olan talebe ve lisans alan ile veren arasındaki pazarlığın sonucuna göre belirlenmektedir.